TSUE, wyrok z 3 września 2026 r., C‑60/25, Livronsa, ECLI:EU:C:2026:685. To świeże rozstrzygnięcie dotyczące Euribor, ale ma również wyraźne znaczenie argumentacyjne dla polskich sporów o WIBOR, zwłaszcza tam, gdzie zarzuty opierane są na rzekomej manipulacji wskaźnikiem albo na prawie konkurencji. Wyrok został opublikowany 3 września 2026 r.
Teza TSUE
Trybunał uznał, że stwierdzenie przez Komisję Europejską manipulacji Euribor w ramach kartelu dotyczącego rynku instrumentów pochodnych stopy procentowej nie powoduje samo przez się nieważności każdej umowy kredytu, w której oprocentowanie odwołuje się do Euribor.
Automatyczna nieważność wynikająca z art. 101 ust. 2 TFUE dotyczy porozumienia naruszającego reguły konkurencji. Nie rozciąga się automatycznie na odrębną umowę zawartą na innym rynku, jeżeli strony tej umowy nie uczestniczyły w kartelu, a sama umowa nie została zawarta w celu wykonania lub realizacji antykonkurencyjnego porozumienia.
TSUE podkreślił również, że ustalenia Komisji wiążą sąd krajowy tylko w granicach rzeczywiście stwierdzonego naruszenia – jego zakresu przedmiotowego, podmiotowego, czasowego i terytorialnego. Sam fakt stwierdzenia kartelu dotyczącego Euribor nie pozwala więc automatycznie przyjąć określonego wpływu tego kartelu na oprocentowanie konkretnego kredytu.
Praktyczny skutek
Wyrok istotnie osłabia konstrukcję procesową typu: „wskaźnik był manipulowany lub jego ustalanie było nieprawidłowe, więc każda umowa wykorzystująca ten wskaźnik jest nieważna”.
Dla osiągnięcia skutku w konkretnej umowie potrzebne będzie wykazanie dodatkowej podstawy prawnej i – zależnie od podstawy roszczenia – związku pomiędzy stwierdzonym naruszeniem a konkretnym stosunkiem umownym.
Jednocześnie TSUE nie stwierdził, że wszystkie umowy oparte na Euribor są ważne. Trybunał pozostawił sądom krajowym możliwość badania konkretnych umów na podstawie innych przepisów prawa, niezależnych od automatycznej nieważności antymonopolowej.
Wpływ na polskie spory WIBOR
Znaczenie dla WIBOR jest pośrednie, ale praktycznie istotne.
Banki mogą wykorzystywać C‑60/25 przeciwko argumentacji, według której samo wykazanie nieprawidłowości przy tworzeniu lub ustalaniu benchmarku powinno prowadzić do automatycznej nieważności klauzuli odsetkowej albo całej umowy.
Nie oznacza to jednak, że C‑60/25 zamyka drogę do kwestionowania klauzul WIBOR na podstawie dyrektywy 93/13. Livronsa dotyczy przede wszystkim art. 101 TFUE i prawa konkurencji, a nie kontroli abuzywności czy transparentności postanowienia umownego.
Dlatego w sprawach WIBOR trzeba wyraźnie rozdzielać dwa rodzaje argumentacji. Zarzut „manipulowany wskaźnik = nieważna umowa” został tym wyrokiem istotnie osłabiony. Natomiast nadal odrębnie można badać, czy konkretne postanowienie umowne było przejrzyste, czy konsument został należycie poinformowany o mechanizmie oprocentowania i ryzyku ekonomicznym oraz czy klauzula powodowała znaczącą nierównowagę praw i obowiązków stron.
Znaczenie procesowe
W pozwach dotyczących WIBOR nie warto obecnie budować głównego zarzutu na samym twierdzeniu o wadliwości lub manipulacji benchmarkiem. Po C‑60/25 dużo bezpieczniejsza jest konstrukcja koncentrująca się na treści konkretnej umowy, obowiązkach informacyjnych banku, transparentności klauzuli oraz skutkach ekonomicznych dla konsumenta.
Jeżeli natomiast zarzut ma charakter stricte antymonopolowy, konieczne będzie wykazanie czegoś więcej niż samo istnienie naruszenia dotyczącego benchmarku na innym rynku.
To rozstrzygnięcie jest więc w sporach WIBOR bardziej użyteczne dla banków w odpieraniu zarzutu automatycznej nieważności z powodu manipulacji wskaźnikiem, ale nie stanowi generalnego potwierdzenia zgodności klauzul WIBOR z prawem konsumenckim.
Sygnatura: C‑60/25, Livronsa
Data: 3 września 2026 r.
ECLI: ECLI:EU:C:2026:685
